Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών

Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών είναι η συχνότερη ενδοκρινοπάθεια στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Είναι μια πάθηση κατά την οποία επηρεάζεται ο τρόπος που λειτουργούν οι ωοθήκες. Παρά την ονομασία του συνδρόμου, οι ωοθήκες δεν έχουν πολλές κύστεις αλλά έναν μεγάλο αριθμό ωοθυλακίων.

Ωρίμανση ωοθυλακίων

Εικόνα 1: Φυσιολογική ωοθήκη

πολυκυστικη ωοθηκη 2

Εικόνα 2: Πολυκυστική ωοθήκη

Συμπτωματολογία

Τα συμπτώματα του συνδρόμου συνήθως γίνονται εμφανή προς το τέλος της εφηβείας ή λίγο αργότερα. Τα τρία κύρια χαρακτηριστικά του συνδρόμου είναι:

1.Διαταραχές της εμμηνορρυσίας

Τα χαρακτηριστικά ενός φυσιολογικού κύκλου είναι διάρκεια περιόδου από 3 εώς 7 ημέρες και διάρκεια κύκλου από 22 εώς 35 ημέρες. Οι γυναίκες με ΣΠΩ έχουν αραιομηνόρροια ή αμηνόρροια, το οποίο συνεπάγεται ακανόνιστη ωορρηξία ή και ανωορρηξία. Αυτός είναι και ο λόγος που γυναίκες με ΣΠΩ συχνά αντιμετωπίζουν προβλήματα υπογονιμότητας.

2.Περίσσεια ανδρογόνων

Τα υψηλά επίπεδα των ανδρικών ορμονών μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα όπως υπερβολική τριχοφυΐα στο πρόσωπο ή/και το σώμα, αραίωση των μαλλιών, λιπαρό δέρμα και ακμή.

                                                                         
pcos_ultrasound

Εικόνα 3: Υπερηχογραφική εικόνα πολυκυστικής ωοθήκης

3. Πολυκυστικές ωοθήκες

Υπερηχογραφικά παρατηρούνται ωοθήκες με αυξημένες διαστάσεις και πολλαπλά ωοθυλάκια στην περιφέρεια της ωοθήκης, εικόνα που συχνά παρομοιάζεται με μαργαριταρένιο περιδέραιο.

Άν παρουσιάζετε δύο από τα τρία παραπάνω συμπτώματα, πιθανώς να πάσχετε από σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.

Άλλα συμπτώματα μπορούν να είναι το αυξημένο βάρος, διαβήτης τύπου 2, υψηλή χοληστερίνη, υψηλή πίεση, υπερχρωματικά στίγματα και λεκέδες του δέρματος.

                                                                                                                                     

Αιτιολογία

Η ακριβής αιτία του συνδρόμου είναι άγνωστη. Συχνά όμως παρατηρείται κληρονομικότητα. Χαρακτηρίζεται από μη φυσιολογικά επίπεδα ορμονών στο αίμα όπως:

  • Αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης

Τα υψηλά επίπεδα της ινσουλίνης προκαλούν τις ωοθήκες να παράγουν πάρα πολλή τεστοστερόνη, η οποία παρεμβαίνει στη φυσιολογική ανάπτυξη των ωοθυλακίων και παρεμποδίζει τη διαδικασία της ωορρηξίας.

Η αντίσταση στην ινσουλίνη μπορεί επίσης να οδηγήσει σε αύξηση του σωματικού βάρους, η οποία με τη σειρά της μπορεί να κάνει τα συμπτώματα του ΣΠΩ χειρότερα, καθώς η περίσσεια λίπους προκαλεί τον οργανισμό να παράγει ακόμα περισσότερη ινσουλίνη.

  • Αυξημένα επίπεδα τεστοστερόνης

Αν και θεωρείται ανδρική ορμόνη, τεστοστερόνη παράγουν και οι γυναίκες αλλά σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα από αυτά των ανδρών. Οι γυναίκες με ΣΠΩ έχουν υψηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης από τις γυναίκες χωρίς ΣΠΩ.

  • Αυξημένα επίπεδα ωχρινοτρόπου ορμόνης (LH)

Η ορμόνη αυτή προκαλεί την ωορρηξία, αλλά μπορεί να έχει μια ανώμαλη επίδραση στις ωοθήκες αν τα επίπεδα είναι πολύ υψηλά.

  • Αυξημένα επίπεδα προλακτίνης (PRL)

Γνωστή και ως η «ορμόνη του θηλασμού», η προλακτίνη είναι υπεύθυνη για την παραγωγή γάλακτος κατά την εγκυμοσύνη. Δεν παρατηρείται σε όλες τις γυναίκες με ΣΠΩ.

  • Χαμηλά επίπεδα δεσμευτικής σφαιρίνης ορμονών του φύλου (SHBG)

Μια πρωτεΐνη στο αίμα, η οποία δεσμεύει την τεστοστερόνη και μειώνει τη δράση της.

Αντιμετώπιση

Η αντιμετώπιση του ΣΠΩ εξαρτάται από τις επιθυμίες της ασθενούς για τεκνοποίηση και την εκάστοτε συμπτωματολογία. Δυστυχώς, δεν υπάρχει θεραπεία παρά μόνο τρόποι διαχείρισης των συμπτωμάτων.

  • Αλλαγή στον τρόπο ζωής

Σε υπέρβαρες γυναίκες, τα συμπτώματα αλλά και η πιθανότητα ανάπτυξης μακροχρόνιων προβλήματων υγείας που σχετίζονται με το ΣΠΩ, μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά με άσκηση, ισορροπημένη διατροφή και απώλεια βάρους. Η απώλεια βάρους από μόλις 5% μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική βελτίωση των συμπτωμάτων του συνδρόμου.

  • Φαρμακευτική αγωγή

Σε περίπτωση που δεν επιθυμείται εγκυμοσύνη, η αγωγή με αντισυλληπτικά δισκία είναι πρώτης επιλογής. Τα αντισυλληπτικά δισκία προσφέρουν τακτικότητα στην περίοδο και βελτίωση της ακμής & της τριχοφυίας. Άλλη επιλογή αποτελεί η λήψη προγεσταγόνου για την πρόκληση εμμηνορρυσίας, είτε κάθε 3-4 μήνες είτε μηνιαίως με διαφορετικά δοσολογικά σχήματα, και τέλος το ενδομητρικό σπιράλ προγεστερόνης (Mirena). Aυτές οι μέθοδοι θα μειώσουν επίσης τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του ενδομητρίου που σχετίζεται με μεγάλες περιόδους ανωοθυλακιορρηξίας.

Σε περίπτωση που επιθυμείται εγκυμοσύνη, συνηθίζεται η αγωγή με κιτρική κλομιφαίνη. Η ουσία αυτή λαμβάνεται στην αρχή του κύκλου και διεγείρει την ωορρηξία.  Περίπου 70-80% των γυναικών που ακολουθούν αγωγή με κιτρική κλομιφαίνη θα έχουν επίτευξη ωορρηξίας και σταθεροποίηση του κύκλου. Αξίζει να σημειωθεί πως οι θετικές επιδράσεις της κλομιφαίνης, συμβαίνουν μόνο κατά τη διάρκεια της αγωγής.

Εάν η γυναίκα δεν ανταποκριθεί στην αγωγή με κλομιφαίνη, χρησιμοποιείται συνδυαστικά η μετφορμίνη. Η μετφορμίνη είναι μία ουσία που χρησιμοποιείται στο διαβήτη τύπου 2 κι εκτός από τη διέγερση της ωορρηξίας έχει και άλλες θετικές επιδράσεις στα συμπτώματα του ΣΠΩ, όπως μείωση ανάπτυξης τριχοφυίας, απώλεια σωματικού βάρους και μείωση της χοληστερόλης.