Ωοθηκικές κύστες

Υπάρχουν διάφορα είδη ωοθηκικών κύστεων, ωστόσο οι πιο κοινές είναι οι λειτουργικές κύστες . Οι δύο τύποι λειτουργικών κύστεων είναι:

Ωοθυλακικές κύστες

Κατά τη διάρκεια κάθε εμμηνορροϊκού κύκλου της γυναίκας, ένα ωοθυλάκιο αναπτύσσεται περισσότερο από τα άλλα υπό την επίδραση των ορμονών του κύκλου. Κατά τις γόνιμες μέρες, το ώριμο ωοθυλάκιο «σπάει» και απελευθερώνεται το ωάριο. Κάποιες φορές όμως, η ωοθυλακιορρηξία δεν γίνεται σωστά με αποτέλεσμα τη συσσώρευση υγρού στο εσωτερικό του ωοθυλακίου και τον σχηματισμό ωοθηκικής κύστης.

Κύστες ωχρού σωματίου

Μετά την απελευθέρωση του ωαρίου, από τα απομεινάρια του ωοθυλακίου σχηματίζεται το ωχρό σωμάτιο, το οποίο είναι ένα ορμονοπαραγωγό όργανο. Σε κάποιες περιπτώσεις όμως, ο μετασχηματισμός του ωοθυλακίου σε ωχρό σωμάτιο είναι παθολογικός, με αποτέλεσμα τη συλλογή υγρού και την ανάπτυξη της λεγόμενης κύστης ωχρού σωματίου.

Πέραν των λειτουργικών κύστεων της ωοθήκης υπάρχουν και οι οργανικές, οι οποίες αποτελούν νεοπλασίες των ωοθηκών και σε αυτές  περιλαμβάνονται:
-Δερμοειδής κύστη: κυστικό μόρφωμα των ωοθηκών που μπορεί να περιέχει τρίχες, λίπος και άλλους ιστούς
-Κυσταδένωμα: μη-καρκινικές κύστες που μπορούν να αναπτυχθούν στην εξωτερική επιφάνεια των ωοθηκών και να φτάσουν μεγάλο μέγεθος
-Ενδομητρίωμα: εμφύτευση και ανάπτυξη ενδομητρικού ιστού μέσα στις ωοθήκες
-Καρκινική κύστη: ο αποκλεισμός αυτής της κατάστασης είναι ο κύριος λόγος που πρέπει μια γυναίκα να επισκέπτεται τον γυναικολόγο της με το που τίθεται η διάγνωση μιας κύστης ωοθηκών

Συμπτωματολογία

Συχνά, οι ωοθηκικές κύστες δεν προκαλούν καθόλου συμπτώματα. Ωστόσο, συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν καθώς η κύστη μεγαλώνει. Ενδεικτικά, κάποια από αυτά μπορούν να είναι:

  • Φούσκωμα ή πρήξιμο της κοιλιάς
  • Κολικοί του εντέρου
  • Πυελικός πόνος πριν ή κατά τη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου
  • Δυσπαρευνία
  • Πόνος στην μέση ή τους μηρούς
  • Ευαισθησία ή πόνος στο στήθος
  • Ναυτία και έμετος

Σοβαρά συμπτώματα μιας κύστης ωοθηκών που απαιτούν άμεση ιατρική φροντίδα περιλαμβάνουν:

  • Σοβαρή, έντονο και απότομο πυελικό άλγος
  • Πυρετός
  • Λιποθυμία ή ζάλη
  • Γρήγορη αναπνοή

Επιπλοκές

Πιο συχνά οι κύστεις των ωοθηκών είναι καλοήθεις και υποχωρούν από μόνες τους, χωρίς θεραπεία. Αυτές οι κύστες προκαλούν λίγα, ελαφρά ή και καθόλου συμπτώματα. Σε σπάνιες μόνο περιπτώσεις, ο γιατρός σας μπορεί κατά τη διάρκεια μιας εξέτασης ρουτίνας να διακρίνει μία κύστη με «ύποπτα» χαρακτηριστικά και να συστήσει περαιτέρω έλεγχο.

Η συστροφή των ωοθηκών είναι μια άλλη σπάνια επιπλοκή των κύστεων των ωοθηκών. Αυτή συμβαίνει όταν μια μεγάλη κύστη προκαλεί την περιστροφή  της ωοθήκης γύρω από τον άξονά της, με αποτέλεσμα να κόβεται η παροχή αίματος σε αυτήν και αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα μπορεί να προκληθεί βλάβη και νέκρωση στους ιστούς των ωοθηκών. Αν και σπάνια κατάσταση, η συστροφή των ωοθηκών αποτελεί την αιτία του 3% των επειγουσών γυναικολογικών επεμβάσεων.

Η ρήξη του τοιχώματος μίας  κύστης είναι μια άλλη επιπλοκή που μπορεί να προκαλέσει έντονο πόνο και εσωτερική αιμορραγία. Αυτή η επιπλοκή αυξάνει τον κίνδυνο της λοίμωξης και μπορεί να απειλήσει τη ζωή αν αφεθεί χωρίς παρακολούθηση ή αντιμετώπιση στις περιπτώσεις που αυτό απαιτείται.

Διάγνωση

Ο γιατρός σας μπορεί να ανιχνεύσει μια κύστη ωοθηκών τυχαία κατά τη διάρκεια μιας πυελικής εξέτασης ρουτίνας ή αυτή να διαγνωσθεί με μια υπερηχογραφική εξέταση λόγω συμπτωμάτων που θα σας κάνουν να αναζητήσετε ιατρική βοήθεια. Το  υπερηχογράφημα είναι μία απεικονιστική εξέταση που χρησιμοποιεί υψηλής συχνότητας ηχητικά κύματα για να παράγει μια εικόνα από τα εσωτερικά όργανά σας. Αποτελεί τη σημαντικότερη εξέταση για τη διάγνωση των κύστεων και με τη βοήθεια του υπερήχου μπορούμε να  καθορίσουμε το μέγεθος, τη θέση, το σχήμα και το περιεχόμενο μιας κύστης.

Άλλα εργαλεία απεικόνισης που χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση των κύστεων των ωοθηκών είναι:
-Αξονική τομογραφία: η γνωστή σε όλους ακτινολογική εξέταση που αναπαράγει εικόνες υψηλής ακρίβειας και λεπτομέρειας.
-Μαγνητική τομογραφία: εξέταση που  χρησιμοποιεί μαγνητικά πεδία για την αναπαραγωγή σε βάθος εικόνων των εσωτερικών οργάνων.

Επειδή η πλειοψηφία των κύστεων εξαφανίζονται μετά από λίγες εβδομάδες ή μήνες, ο γιατρός σας μπορεί να μη συστήσει άμεσα πιο εξειδικευμένες εξετάσεις ειδικά αν τα υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά της κύστης δεν υποδεικνύουν κακοήθεια. Αντί αυτού, μπορεί να σας ζητήσει να επαναλάβετε το υπερηχογράφημα μετά από διάστημα κάποιων εβδομάδων για να ελέγξει την κατάστασή σας. Σε περίπτωση που δεν υπάρξει βελτίωση  ή υποχώρηση της κύστης ή εάν αυτή αυξηθεί σε μέγεθος, ο γιατρός σας θα ζητήσει πρόσθετες δοκιμές για να καθοριστεί η ανάγκη και ο τρόπος αντιμετώπισης.

Πέραν των προαναφερόμενων μπορεί επιπλέον να σας ζητηθεί:
-Τεστ εγκυμοσύνης: για να βεβαιωθείτε ότι δεν είστε έγκυος και να αποκλεισθεί εξωμήτριος κύηση.
-Ορμονικές εξετάσεις: για να αποκλειστούν ορμονικές διαταραχές.
-Εξέταση αίματος Ca–125: δείκτης που χρησιμοποιείται στη διαχείριση του καρκίνου των ωοθηκών.

Θεραπεία

Ο γιατρός σας μπορεί να συστήσει θεραπεία για να συρρικνωθεί ή να υποχωρήσει η κύστη σας. Συνήθως συστήνονται:

Αντισυλληπτικά χάπια

Ειδικά σε περιπτώσεις με υποτροπιάζουσες κύστες των ωοθηκών δίδονται από του στόματος αντισυλληπτικά δισκία με τα οποία επιτυγχάνεται η αναστολή της ωορρηξίας και έτσι εμποδίζεται η ανάπτυξη νέων κύστεων. Τα αντισυλληπτικά μειώνουν επίσης τον κίνδυνο για καρκίνο των ωοθηκών. Στην περίπτωση που δεν σημειωθεί κάποια βελτίωση μετά τη χορήγηση της θεραπείας με αντισυλληπτικά ή αν η κύστη σας μεγαλώνει, τότε ο γιατρός σας είναι πιθανό να σας συστήσει χειρουργική θεραπεία και πιο ειδικά

Λαπαροσκόπηση

Εάν η κύστη σας είναι μικρή και οι συμπληρωματικές εξετάσεις που έχουν προηγηθεί δεν υποδεικνύουν καρκίνο, ο γιατρός σας μπορεί να εκτελέσει μια λαπαροσκόπηση για να αφαιρέσει χειρουργικά την κύστη. Η διαδικασία προϋποθέτει να γίνει μια μικρή τομή κοντά στον ομφαλό και στη συνέχεια εισάγοντας ένα μικρό όργανο στην κοιλιά σας να αφαιρέσει την κύστη.

Λαπαροτομία

Εάν έχετε μια μεγάλη ή ύποπτη κύστη, ο γιατρός σας μπορεί να αναγκαστεί να αφαιρέσει χειρουργικά την κύστη μέσω μια μεγάλης τομής στην κοιλιά σας. Θα διεξαχθεί ταχεία βιοψία και σε περίπτωση κακοήθειας, μπορεί να ακολουθήσει αφαίρεση της μήτρας και των ωοθηκών ειδάλλως με αρνητική ταχεία βιοψία αφαιρείται μόνο η κύστη.

Πρόληψη

Οι κύστες των ωοθηκών δεν μπορούν να προληφθούν. Ωστόσο, οι γυναικολογικές εξετάσεις ρουτίνας μπορούν να ανιχνεύσουν κύστες των ωοθηκών πρώιμα. Επειδή ο καρκίνος των ωοθηκών μπορεί να μιμηθεί τα συμπτώματα μιας απλής κύστης ωοθηκών είναι σημαντικό να επισκεφτείτε τον γιατρό σας και να λάβετε μια σωστή διάγνωση με τις πρώτες ενοχλήσεις που θα σας ανησυχήσουν. Ειδοποιείστε το γιατρό σας για συμπτώματα που μπορεί να υποδεικνύουν πρόβλημα, όπως:

  • αλλαγές στον έμμηνο κύκλο σας
  • εν εξελίξει πυελικό άλγος
  • απώλεια της όρεξης
  • ανεξήγητη απώλεια βάρους
  • κοιλιακή πληρότητα