10 Βασικές ερωτήσεις για τη μαστογραφία

40F_MLO_DMMG1. Τι είναι η μαστογραφία;

Μαστογραφία είναι η ακτινογραφία των μαστών. Πρόκειται για μια εξέταση προληπτικού ελέγχου (screening) που χρησιμοποιείται για την ανίχνευση και την αξιολόγηση των παθήσεων του μαστού. Ο ετήσιος έλεγχος με μαστογραφία αποτελεί σημαντικό εργαλείο στην έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού.

 

2. Σε ποια ηλικία γίνεται η πρώτη μαστογραφία και κάθε πότε επαναλαμβάνεται;

Η Ελληνική Εταιρεία Μαστολογίας συνιστά:
-Για γυναίκες χαμηλού κινδύνου (ελεύθερο ατομικό και οικογενειακό ιστορικό), κάθε χρόνο μετά την ηλικία των 40 ετών.
-Για γυναίκες υψηλού κινδύνου (ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό καρκίνου μαστού, θετικός γονιδιακός έλεγχος), συστήνεται να πραγματοποιούν τον προληπτικό έλεγχο στην ηλικία των 35 ετών ή ακόμα και νωρίτερα, να επαναλαμβάνεται πιο σύντομα (π.χ ανά 6 μήνες) και να συνδυάζεται με μαγνητική τομογραφία ή/και υπερηχογράφημα.

3. Πώς γίνεται η μαστογραφία;

Θα σας ζητηθεί να γδυθείτε από τη μέση και πάνω, καθώς και να αφαιρέσετε τυχόν κοσμήματα. Ανάλογα με το ακτινολογικό κέντρο, θα σας ζητηθεί να παραμείνετε όρθια ή να πάρετε καθιστή θέση κατά τη διάρκεια της μαστογραφίας. Στη συνέχεια, έκαστος μαστός τοποθετείται μεταξύ του πίεστρου και της πλάκας του φιλμ και συμπιέζεται ελαφρά.

        4. Απαιτείται κάποια προετοιμασία πριν τη μαστογραφία;

-Την ημέρα της εξέτασης αποφύγετε τα αποσμητικά, τις κρέμες σώματος και τα αρώματα στην περιοχή του στήθους και της μασχάλης.
-Εάν έχετε εμφυτεύματα σιλικόνης, ενημερώστε εκ των προτέρων τον ακτινολόγο.
-Φροντίστε να έχετε μαζί σας παλιότερες μαστογραφίες σε περίπτωση που σας ζητηθεί για σύγκριση των αποτελεσμάτων.

5. Πρέπει να γίνεται σε συγκεκριμένη ημέρα του κύκλου;

Συνιστάται η μαστογραφία να γίνεται κατά το πρώτο μισό του κύκλου. Συνήθως αποφεύγεται η διενέργεια μαστογραφίας στο δεύτερο μισό του κύκλου, δηλαδή 10-15 ημέρες πριν την επόμενη περίοδο καθώς μετά την ωορρηξία υπάρχει διόγκωση των μαστών και μπορεί να υπάρξουν λανθασμένα ευρήματα.

6. Είναι επώδυνη;

Για να παραχθεί μια καθαρή κι ευκρινής εικόνα, πρέπει να εφαρμοστεί πίεση στους μαστούς. Ο βαθμός της ενόχλησης εξαρτάται από το μέγεθος του στήθους, από την ημέρα του κύκλου και από την εμπειρία του ακτινολόγου. Είναι πιθανό να αισθανθείτε δυσφορία κατά τη διάρκεια της εξέτασης, ωστόσο είναι ελαφριά και παροδική.

7. Πόσο κοστίζει;

Ο ΕΟΠΥΥ καλύπτει το κόστος και προσφέρει δωρέαν την απλή και την ψηφιακή μαστογραφία (εφόσον υπάρχει ψηφιακός μαστογράφος) σε όλα τα δημόσια νοσοκομεία, καθώς και στις ιδιωτικές κλινικές – ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα που έχουν σύμβαση με τον ΕΟΠΥΥ.

8. Ποιες είναι οι διαφορές αναλογικής και ψηφιακής μαστογραφίας;

-Με την αναλογική (απλή) μαστογραφία, η εικόνα καταγράφεται σε φιλμ ενώ με την ψηφιακή μαστογραφία, η εικόνα αποθηκεύεται σε ηλεκτρονική μορφή. Αυτό επιτρέπει τη μεγέθυνση, αποθήκευση, αποστολή και γενικά οποιαδήποτε επεξεργασία.

-Η ψηφιακή μαστογραφία προσφέρει μεγαλύτερη ευκρίνεια στην απεικόνιση, ειδικά στις νέες γυναίκες με πυκνούς μαστούς. Το πλεονέκτημα αυτό υφίσταται και στις γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας με λιπώδεις μαστούς, αλλά σε μικρότερο βαθμό.

-Η δόση ακτινοβολίας είναι μικρότερη με την ψηφιακή μαστογραφία.

-Ο ψηφιακός μαστογράφος είναι πιο γρήγορος και απαιτεί λιγότερη συμπίεση των μαστών, με αποτέλεσμα η εξέταση να είναι πιο σύντομη και λιγότερο επώδυνη.

Σύγκριση ψηφιακής  (αριστερά) και αναλογικής μαστογραφίας (δεξιά)

 

9. Υπάρχουν μειονεκτήματα;

– Σε ορισμένες περιπτώσεις, υπάρχει κακοήθεια στον μαστό αλλά η μαστογραφία δεν την ανιχνεύει. Αυτό είναι γνωστό ως ένα ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα. Η πιο συχνή αιτία για ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα είναι η αυξημένη πυκνότητα των μαστών και για το λόγο αυτό, συνήθως συναντάται σε γυναίκες μικρότερης ηλικίας. Εκτιμάται ότι περίπου 10-20% των κακοηθειών «ξεφεύγουν» κατά τον προληπτικό έλεγχο.

-Η αντίθετη περίπτωση είναι το ψευδώς θετικό αποτέλεσμα, όπου η μαστογραφία αξιολογείται ως παθολογική ενώ στην πραγματικότητα δεν υπάρχει κακοήθεια. Παθολογικό εύρημα στην μαστογραφία χρήζει διερεύνησης με επιπλέον εξετάσεις (επαναληπτική μαστογραφία, υπερηχογράφημα, βιοψία κλπ). Όπως είναι αναμενόμενο, οι γυναίκες με ψευδώς θετικό αποτέλεσμα επιβαρύνονται ψυχολογικά, αλλά και οικονομικά, μέχρι να εξακριβωθεί εάν πάσχουν από καρκίνο ή όχι.

-Κατά τη διάρκεια μιας μαστογραφίας, όπως και με κάθε τύπο ακτινογραφίας, η γυναίκα λαμβάνει μια πολύ μικρή ποσότητα ακτινοβολίας. Ο κίνδυνος από αυτή την έκθεση είναι χαμηλός και είναι αποδεκτός εν συγκρίσει με το ενδεχόμενο όφελος της πρόωρης διάγνωσης κακοήθειας.

10. Μπορεί το υπερηχογράφημα μαστών να αντικαταστήσει τη μαστογραφία;

Το υπερηχογράφημα είναι μια γρήγορη κι εντελώς ανώδυνη εξέταση, που απεικονίζει τον μαστό με τη βοήθεια υπερηχητικών κυμάτων κι όχι με ακτινοβολία. Είναι η πιο κατάλληλη εξέταση για γυναίκες νεότερης ηλικίας, όπου υπάρχει αυξημένη πυκνότητα των μαστών και είναι ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο στην αξιολόγηση καλοήθων βλαβών. Ωστόσο, η ενδεδειγμένη εξέταση για τον προληπτικό έλεγχο του μαστού είναι η μαστογραφία καθώς μπορεί να αποκαλύψει ευρήματα που δεν είναι ορατά με το υπερηχογράφημα. Υπολογίζεται ότι η μαστογραφία ανιχνεύει το 85% των μη ψηλαφητών όγκων, ενώ ο υπέρηχος ανιχνεύει το 35% αυτών. Το υπερηχογράφημα μαστών λοιπόν δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη μαστογραφία, αλλά σίγουρα συμπληρώνει τον προληπτικό έλεγχο και αυξάνει τη διαγνωστική ακρίβεια.